చల్లగాలిలో యమునాతటిపై శ్యామసుందరుని మురళి

రచన: బాలాంత్రపు రజనీకాంత రావు

స్వరకల్పన: సాలూరు రాజేశ్వర రావు
పాడినది: సాలూరు రాజేశ్వర రావు

ఆలోచనామృతమును ఆపాతమధురంగా అందించగల బయకారులలో ఎన్నదగిన వ్యక్తి రజనీకాంతరావు గారు. ఆయన్ని గురించి తెలుసుకోవాలంటే అజో-విభొ-కందాళం ఫౌండేషన్ వారి ప్రతిభా వైజయంతి చదవండి.

చల్లగాలిలో యమునాతటిపై
శ్యామసుందరుని మురళి!
మురళి, శ్యామసుందరుని మురళి

ఉల్లము కొల్లగొనే మధుగీతులు
మెల్లమెల్ల చెవి సోకునవే
చల్లగాలిలో!

తూలి వ్రాలు వటపత్రమ్ములపై
తేలి తేలి పడు అడుగులవే!
పూలతీవ పొదరిల్లు మాటు గా
పొంచిచూచు శిఖి పింఛమదే
చల్లగాలిలో!

తరువు తరువు కడ డాగి డాగి
నన్నరయు కన్నుగవ మురుపులవే
మురిసి మురిసి, నా వెనుక దరిసి
కనుమూయు చివురు కెంగేళులివే
మూయు చివురు కెంగేళులివే
చల్లగాలిలో యమునాతటిపై
శ్యామసుందరుని మురళి!
మురళి, శ్యామసుందరుని మురళి

అరయు: గమనించు; డాగి: దాగి; కన్నుగవ: కనుదోయి, (రెండు) కళ్ళు; మురుపు: సంతోషాతిశయము; కెంగేలు: కెంపు+కేలు - అరచెయ్యి

నీలాలు కారేనా, కాలాలు మారేనా

చిత్రపటము: ముద్దమందారం (1981)
రచన: వేటూరి సుందర రామ  మూర్తి
స్వరకల్పన: రమేష్ నాయుడు
పాడినది: ఎస్ పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యం

నీలాలు కారేనా, కాలాలు మారేనా
నీ జాలి నే పంచుకోనా, నీ లాలి నే పాడలేనా?
జాజి పూసే వేళ, జాబిల్లి వేళ
పూలడోల నేను కానా
నీలాలు కారేనా, కాలాలు మారేనా
నీ జాలి నే పంచుకోనా, నీ లాలి నే పాడలేనా
జాజి పూసే  వేళ జాబిల్లి వేళ
పూలడోల నేను కానా

సూరీడు, నెలరేడు
    - సిరిగల దొరలే కారులే,
పూరిగుడిసెల్లో, పేదమనస్సులో
   - వెలిగేటి దీపాలులే!
ఆ నింగి, ఈ నేల
   - కొనగల సిరులే లేవులే,
కలిమి లేముల్లో కరిగే ప్రేమల్లో
   - నిరుపేద లోగిళ్ళులే

నీలాలు కారేనా కాలాలు మారేనా
నీ జాలి నే పంచుకోనా, నీ లాలి నే పాడలేనా
జాజి పూసే  వేళ జాబిల్లి వేళ
పూలడోల నేను కానా

ఈ గాలిలో తేలి వెతలను మరిచే వేళలో,
కలికి వెన్నెల్లో
   - కలల కన్నుల్లో కలతారిపోవాలిలే
ఆ తారలే తేరి తళతళ మెరిసే రేయిలో
ఒడిలో నీవుంటే, ఒదిగి పోతుంటే
   - కడతేరి పోవాలిలే

నీలాలు కారేనా కాలాలు మారేనా
నీ జాలి నే పంచుకోనా, నీ లాలి నే పాడలేనా
జాజి పూసే  వేళ జాబిల్లి వేళ
పూలడోల నేను కానా

నీలాలు కారేనా కాలాలు మారేనా
నీ జాలి నే పంచుకోనా, నీ లాలి నే పాడలేనా
జాజి పూసే  వేళ జాబిల్లి వేళ
పూలడోల నేను కానా

డోల: ఉయ్యాల బల్ల; వెత: వ్యథ; కలతారిపోవాలి: కలత + ఆరిపోవాలి (క్షోభ ఉపశమించాలి); కడతేరి: ఇక్కడ జీవితం గడిచిపోవాలనే అర్థం లో వాడబడింది. "కడతేరి" అంటే "సఫలమయ్యి" అని కూడా అర్థం ఉంది (బ్రౌణ్యం) - ఆ అర్థం కూడా పొసుగుతుంది.

భారతరత్న భీమసేన్ జోషి

నిన్నటి ఉత్తర టెక్సస్ తెలుగు సంఘం వారి గానసుధ తెలుగు రేడియో కార్యక్రమంలో భారతరత్న భీమసేన్ జోషి గారికి నేను, భాస్కర్ గారు వేసిన నూలుపోగు. తెలుగు పాట కాకపోయినా, ఇది ఈ బ్లాగ్ చదివే వారి అభిరుచులకు తగినదనే నా ఊహ.

జన్మభూమి (ఏ దేశమేగినా)

రచన: రాయప్రోలు సుబ్బారావు

ఇది రికార్డు గానో, ఆకాశ వాణి లో పాట గానో వచ్చిందేమో తెలియదు - తెలిసిన వాళ్ళెవరైనా చెప్పండి, ఇక్కడ వ్రాస్తాను... పాట mp3 పంపిస్తే మరి సంతోషం!

ఏ దేశమేగినా, ఎందు కాలిడినా
ఏ పీఠమెక్కినా, ఎవ్వరెదురైనా
పొగడరా నీ తల్లి భూమి భారతిని!
నిలుపరా నీ జాతి నిండు గౌరవము!

లేదురా ఇటువంటి భూదేవి ఎందు,
లేరురా మనవంటి పౌరులింకెందు!

ఏ పూర్వపుణ్యమో, ఏ యోగబలమో,
జనియించినాడవీ స్వర్గలోకమున
ఏ మంచిపూవులన్ బ్రేమించినావో
నిను మోసెనీతల్లి కనకగర్భమున

సూర్యుని వెలుతురు సోకునందాక -
ఓడలన్ జెండాలు ఆడునందాక -
నరుడు ప్రాణాలతో నడచునందాక -
అందాక గల ఈయనంతభూతలిని
మనభూమి వంటి కమ్మని భూమిలేదు!

తమ తపస్సులు ఋషుల్ ధారబోయంగ,
చండవీర్యము శూరచంద్రులర్పింప,
రాగదుగ్ధము భక్తరాజులీయంగ,
భావసూత్రము కవిబాంధవులల్ల,
దిక్కులకెగదన్ను తేజంబు వెలుగ,
జగములనూగించు మగతనంబెగయ,
రాలు పూవులు సేయు రాగాలు సాగ,
సౌందర్యమెగబోయు సాహిత్యమొప్ప;

వెలిగినదీ దివ్యవిశ్వంబు పుత్రా!
దిపించెనీ పుణ్యదేశంబు పుత్రా!

అవమానమేలరా? అనుమానమేల?
భారతపుత్రుడాయంచు భక్తితోబలుక!

జయ భారతావనీ! జయ లోకపావనీ! (జయ గీతి)

రచన:  ;వానమామలై వరదాచార్యులు

స్వరకల్పన: నూకల చిన్న సత్యనారాయణ
పాడినది: ?

జయ భారతావనీ! జయ లోకపావనీ!
శాంతి సుఖదాయినీ! జననీ, నమస్తే!

సకల సంపత్ఖనీ! సస్య నందనవనీ!
ఆసేతుశీతనగహాటకావనీ! జననీ!

నీ మహోన్నతి - హిమానీగోత్ర శిఖరం
నీ పవిత్రత - గాంగనిర్ఝర ప్రవాహం
నీ చేతి సొమ్ము - ఎల్లోరా శిల్పఖండమ్ము
నీదు వాక్యమ్ము - శ్రీ గీతోపదేశం!


జయ భారతావనీ! జయ లోకపావనీ!
శాంతి సుఖదాయినీ! జననీ, నమస్తే!

ఆసేతుశీతనగహాటకావనీ: ఆసేతు + శీతనగ + హాటక + అవనీ - రామేశ్వరం (సేతు) నించి హిమాలయ పర్యంతంగా గల బంగరు (హాటక) భూమి;
హిమానీగోత్ర: గంగోత్రి; గాంగనిర్ఝర: గంగా నది

తెల్లని జాబిలిపై ఎవరో నల్లని ముసుగది వేసేరో

రచన: దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి
స్వరకల్పన: పాలగుమ్మి విశ్వనాథం (?)
పాడినది: బృందం
ఆకాశవాణి ఆణిముత్యం - గుర్తు చేసిన మిత్రుడు డొక్కా ఫణికుమారునికి కృతజ్ఞతలతో 

తెల్లని జాబిలిపై ఎవరో నల్లని ముసుగది వేసేరో
ఎల్లరికనులకు సత్యం దాచి ఏదో కాటుక పూసేరో

తెల్లని జాబిలిపై ఎవరో నల్లని ముసుగది వేసేరో


కొండదిగీ కోన దిగీ గుబురు అడవి కొమ్మలను దిగీ
ఉండి ఉండి ఒక ఇన కిరణమ్ము ఉర్వి ప్రభాతమ్ము నింపగా

తెల్లని జాబిలిపై ఎవరో నల్లని ముసుగది వేసేరో


ఊరక చీకటి యవనిక లో ఒక్క క్షణం దాచారో ఎవరో
వారిక తారక దీపికనూ ఆరుపనేరుతురో ఎవరో

తెల్లని జాబిలిపై ఎవరో నల్లని ముసుగది వేసేరో


ఈ సత్యాన్వేషికి, ఈ మితభాషికి ఎంత కాలమీ బంధన?
ఈ అసత్యాలలో దైవానికి ఎంత కాలమీ శోధన?


తెల్లని జాబిలిపై ఎవరో నల్లని ముసుగది వేసేరో
ఎల్లరికనులకు సత్యం దాచి ఏదో కాటుక పూసేరో

తెల్లని జాబిలిపై ఎవరో నల్లని ముసుగది వేసేరో

ఇన కిరణము: సూర్య కిరణము; ఉర్వి: భూమి; యవనిక: తెర చీర, పరదా;

మా ఊరు ఒక్కసారి పోయి రావాలి

రచన: పాలగుమ్మి విశ్వనాథం
స్వరకల్పన: పాలగుమ్మి విశ్వనాథం
పాడినది: పాలగుమ్మి విశ్వనాథం

పంట చేల గట్ల మీద నడవాలి
ఊహలేమొ రెక్కలొచ్చి ఎగరాలి
మా ఊరు ఒక్కసారి పోయి రావాలి
జ్ఞాపకాల బరువుతో తిరిగి రావాలి

ఒయ్యారి నడకలతో ఆ ఏరు,
ఆ ఏరు దాటితే మా ఊరు!
ఊరి మధ్య కోవెల, కోనేరు
ఒకసారి చూస్తిరా తిరిగి పోలేరు!
ఊరి మధ్య కోవెల, కోనేరు
ఒకసారి చూస్తిరా వదిలి పోలేరు!

పచ్చని పచ్చిక పైన మేను వాల్చాలి
పైరగాలి వచ్చి నన్ను కౌగిలించాలి
ఏరు దాటి తోట తోపు తిరగాలి
ఎవరెవరో వచ్చి నన్ను పలకరించాలి

మా ఊరు ఒక్కసారి పోయి రావాలి

చిన్ననాటి నేస్తాలు చుట్టూ చేరాలి
మనసువిప్పి మాట్లాడే మనుషులు కలవాలి
ఒకరొకరు ఆప్యాయతలొలకబొయ్యాలి
ఆగలేక నా కన్నులు చెమ్మగిల్లాలి

పంట చేల గట్ల మీద నడవాలి
ఊహలేమొ రెక్కలొచ్చి ఎగరాలి
మా ఊరు ఒక్కసారి పోయి రావాలి
జ్ఞాపకాల బరువు తో తిరిగి రావాలి

తరలి రారమ్మా!

రచన: దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి
స్వరకల్పన: నూకల చిన్న సత్యనారాయణ ?

ఈ పాట రికార్డింగ్ నేనెప్పుడూ వినలేదు - మా అమ్మకి చిన్నసత్యనారాయణ గారు గురువు; అయన దగ్గర మా అమ్మ నేర్చుకుంది; నేను మా అమ్మ దగ్గర నేర్చుకున్నాను.

తరలి రారమ్మా! తరలి రారమ్మా!
గౌతమీ, మంజీర, ఓ నాగావళీ, ఓ వంశధారా,
తుంగభద్ర, పినాకినీ, ఉత్తుంగ భంగా కృష్ణవేణీ!
తరలి రారమ్మా! తరలి రారమ్మా!

నురుగుల ముత్యాల చెరగుల, తరగ మడతల పావడాతో
తురిమి సిగలో రెల్లు పూమంజరులు ఝారులౌ సోయగముతో
తరలి రారమ్మా! తరలి రారమ్మా!

ఆవలి దరి ఎలమావి తోపులు, ఇవలి దరి వరిచేల కోపులు
ఆవల ఈవల చూచుచూ, తలలూచుచూ, రాయంచ నడకల
తరలి రారమ్మా! తరలి రారమ్మా!

చెరగు: అంచు; తరగ: అల; మంజరి: చిగిరించిన లేతకొమ్మ, పూలగుత్తి, పెద్ద ముత్యము; ఝరి: సెలయేరు; సోయగము: అందము;  ఎల: లేత; వరి కోపులు: వరి మడులు; రాయంచ: రాజహంస

బంగారు పాపాయి

రచన: మంచాల జగన్నాథ రావు
స్వరకల్పన: సాలూరు రాజేశ్వర రావు
పాడినది: రావు బాలసరస్వతి

జగన్నాథ రావు గారు బాలసరస్వతి గారి కూతురి పుట్టినరోజు సందర్భంగా వ్రాసిన పాట.

బంగారు పాపాయి బహుమతులు పొందాలి,
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు

పలు సీమలకు పోయి, తెలివిగల పాపాయి
కళలన్ని చూపించి ఘనకీర్తి పొందాలి
ఘనకీర్తి పొందాలి, ఘనకీర్తి పొందాలి!

బంగారు పాపాయి బహుమతులు పొందాలి
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు

మా పాప పలికితే మధువులే కురియాలి!
పాపాయి పాడితే పాములే ఆడాలి!
మా పాప పలికితే మధువులే కురియాలి!
పాపాయి పాడితే పాములే ఆడాలి!
ఏ దేశమేజాతి ఎవరింటిదీ పాప?
ఎవ్వరీ పాపాయి అని ఎల్లరడగాలి,
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు

బంగారు పాపాయి బహుమతులు పొందాలి
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు


తెనుగుదేశము నాది, తెనుగు పాపను నేను
అని పాప జగమంతా చాటి వెలయించాలి,
మా నోములపుడు మాబాగా ఫలియించాలి!

బంగారు పాపాయి బహుమతులు పొందాలి
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు
పాపాయి చదవాలి మామంచి చదువు

నీలి మేఘమాలవో నీలాల తారవో

చిత్రపటము: మదనకామరాజు కథ
రచన: పింగళి నాగేంద్ర రావు
స్వరకల్పన: సాలూరు రాజేశ్వర రావు
పాడినది: పీ బీ శ్రీనివాస్

సాహిత్యం రఫీ హిందీలో పాడిన చౌద్వీ కా చాంద్ హో కి అనుసరణ; బాణి పూర్తిగా హింది పాట అనుకరణ.

నీలి మేఘమాలవో నీలాల తారవో
నీ సోయగాలతో మదినే దోచిపోదువో
నీలి మేఘమాలవో నీలాల తారవో
నీ సోయగాలతో మదినే దోచిపోదువో
నీలి మేఘమాలవో


నీ మోములోన జాబిలి దోబూచులాడెనే
నీ కురులు తేలి గాలిలో ఉయ్యాలలూగెనే
నిదురించు వలపు మేల్కొలిపి దాగిపోదువో
నీలి మేఘమాలవో


నీ కెంపు పెదవి తీయని కమనీయ కావ్యమే
నీ వలపు (పిలుపు?) తనివి తీరని మధురాల రావమే
నిలచేవదేల నా పిలుపు ఆలకించవో
నీలి మేఘమాలవో

రాదేల జాలి ఓ చెలీ ఈ మౌనమేలనే
రాగాల తెలిపోదమే జాగేల చాలునే
రావో యుగాల ప్రేయసీ నన్నాదరించవో

నీలి మేఘమాలవో నీలాల తారవో
నీ సోయగాలతో మదినే దోచిపోదువో
నీలి మేఘమాలవో నీలాల తారవో
నీ సోయగాలతో మదినే దోచిపోదువో
నీలి మేఘమాలవో